De Filosofische Boekwijzer

In De ondergang van het Avondland, in twee delen verschenen in 1918 en 1922, schetst Oswald Spengler een meeslepend panorama van de menselijke geschiedenis. Hij laat zien hoe culturen...

In dit indrukwekkende boek geeft historicus Timothy Snyder twintig strategieën om de democratie te beschermen tegen een autoritaire overheid, uitgewerkt met concrete voorbeelden uit de...

Byung-Chul Han laat in dit indringende essay zien hoe actueel het denken van Simone Weil is. Haar spiritue­le kracht en radicale kritiek op productie, prestatie en consumptie bieden een...

Iedereen wil goed doen. Maar wat betekent dat eigenlijk? En wanneer ben je echt verantwoordelijk voor je daden? Zulke vragen vormen het vertrekpunt van de ethiek van Thomas van Aquino, een...

In een visionaire reis, vergezeld door de dichter Vergilius, bezoekt Dante alle regionen van Hel, Louteringsberg en Paradijs. Ze ontmoeten daar vele zielen van overledenen. Die vertellen...

Goed Geïnformeerd is een bundel kritische essays uit Groot-Industralië, het techno-industrieel complex. In deze essays veegt René Oudeweg de vloer aan met de industriepolitiek, Nederland, de media en politiek, de psychiatrie, en de techniekagenda in onze laatcivilisatie . Het leest als een tijdsdiagnose uit Nederland, een land dat op alle vlakken in crisis is: ecologisch, politiek en spiritueel. Het verloren Arcadië zal niet terugkeren.

In de voorbije eeuw is de dood méér veranderd dan in alle eeuwen daarvoor. We hebben ons ontdaan van God en het hiernamaals, de dood lijkt al bijna overwonnen. Ondertussen vereenzamen ouderen. Ze zijn niet vitaler dan voorheen, alleen het sterven duurt langer. Die extra jaren bestaan niet uit ontbolsterende passie, maar uit slijtage, depressie en ontluistering. Henk Blanken beschrijft zijn verval en onze verhouding tot de dood. Die is, nou ja, niet eenvoudig. Negen van de tien mensen staan achter de euthanasiewet. Bijna iedereen wil zelf de regie houden over zijn levenseinde. Maar vraag niet of ze bereid zijn een ander te helpen met sterven. Dan is het land te klein, ook als de wet het niet zou verbieden. ‘Dat mag je niet van mij verlangen. Dat kun je niet van mij vragen.’ Een ongemakkelijk en openhartig pleidooi voor een ‘betere dood’ Maar we mogen die vraag wél stellen. En moeten dat ook doen. We zijn moreel verplicht het er met onze achterblijvers over te hebben. We moeten de dood willen delen – en zelfs durven vieren. Je dood heeft altijd gevolgen voor ‘de anderen’, want niemand start alleen.

Alicja Gescinska neemt de lezer mee op een woelige en filosofische reis door de vorige eeuw. In tien biografische portretten laat ze zien wat de mensheid kan leren van even moedige als intelligente vrouwen: Rosa Luxemburg, Anna Achmatova, Edith Stein, Hannah Arendt, Martha Gellhorn, Simone Weil, Jeanne Hersch, Etty Hillesum, Barbara Skarga en Judith Shklar

De Amerikaanse filosoof Christine Korsgaard ontwikkelt in dit boek een invloedrijke dierethiek. Ze gaat uit van het kantiaanse principe dat we dieren niet als middel mogen gebruiken voor onze eigen doelen. Dieren hebben eigen doelen. Het welzijn van elk voelend wezen horen we te behandelen als doel op zich, en dus als iets van absoluut belang. Korsgaard veegt de vloer aan met de gedachte dat de mens belangrijker is dan de andere dieren

In Intiem verzet stelt de Catalaanse filosoof Josep Maria Esquirol dat veel mensen in de moderne sa­menleving te weinig oog hebben voor hun onderlinge afhankelijkheid. Tegenover technologische uniformi­teit en doorgeschoten individualisme plaatst hij nabij­heid, aandacht en zorg. Nabijheid creëert vertrouwen − in jezelf én in de ander − en vormt de basis voor wederzijdse zorg. ..

In Homo Ludens onderzoekt Johan Huizinga de rol van het spel als fundamenteel cultuurverschijnsel. In tegenstelling tot opvattingen die spel zien als louter ontspanning of als afgeleide van...

In Van mens tot mens laten verpleegkundige Tommie Niessen en filosoof Jan Keij zien hoe je écht goede zorg biedt. Niet door protocollen te volgen, maar door oprechte zorg voor de ander. Met inzichten van Emmanuel Levinas en herkenbare ervaringen uit de praktijk laten Keij en Niessen zien hoe zorgen mense­lijker, dieper en betekenisvoller kan worden, zodat de ander werkelijk centraal staat

Nostalgie is een nutteloze emotie, luidt het. Waarom zou je terugverlangen naar een tijd die je toch niet kan terughalen? Maar nostalgie is niet enkel zwelgen in herinneringen. Het is ook – en misschien vooral – zoeken naar vooruitzichten. Stef Selfslagh trekt naar Stockholm voor een in ABBA-nostalgie gedrenkte citytrip

Dat we onze emoties bespreekbaar kunnen maken, is een goede zaak. Maar als emoties delen dwingend wordt als gevolg van die ‘bevrijding’, hebben we de ene plicht ingeruild voor de andere. En blijven we sukkelen met de plaats van emoties in ons leven

‘Indien het kwaad intrinsiek in de mens zit, dan ook het goede. En precies daarover gaat dit boek. Het is een aanklacht tegen het kwaad en een ode aan het goede waartoe de mens in staat...

De veelgelezen overpeinzingen van de beroemde Romeinse keizer-filosoof gelden als hoogtepunt van de Stoa Voor eigen gebruik is het in notitieboekjes bewaarde verslag van het gesprek dat...

Epictetus brengt een strikte tweedeling aan tussen wat wel en niet in onze macht ligt. Een mens heeft macht over zijn houding ten opzichte van wat hem overkomt, maar niet over wát hem...

Arthur Schopenhauer (1788–1860) almost wasn’t one of the greatest philosophers of the nineteenth century. Born in the Free City of Danzig to a family of shipping merchants, he was destined for a life of imports and exports until his father died in a suspected suicide. After much deliberation, the young Schopenhauer invested his inheritance in himself and his philosophical vocation. But the long road to recognition was a difficult one, with Schopenhauer spending all but the last decade of his life in total obscurity. Yet his ideas and style went on to influence great thinkers, including Friedrich Nietzsche, Ludwig Wittgenstein, and Sigmund Freud, as well as artists such as the composer Richard Wagner and writers Marcel Proust, Thomas Mann, Samuel Beckett, and many more

‘Socioloog Andreas Reckwitz legt voor het eerst uit waarom de crises van onze tijd verband houden met verlies en waarom vooruitgang niet meer zo belangrijk is. Een baanbrekend boek.’ – die...

De stoïcijnse filosofen staan voor helder denken, verantwoordelijkheid pakken en koers houden in een onvoorspelbaar leven. In dit boek maken we nader kennis met denkers als Seneca, Epictetus...

Waarom moeten we gehoorzamen? Dat is de kernvraag van het felle betoog van Étienne de la Boétie, die het schreef toen hij pas achttien was. Zijn antwoord: dat moeten we niet. En we moeten...

Welkom in de papieren spreekkamer – met levensvragen die lezers aan ‘De analyticus’, Arthur Eaton, stelden in De Groene Amsterdammer. De antwoorden zijn geen pasklare adviezen, eerder losse, associatieve overwegingen. Geen voorschriften dus, en zeker geen quick fixes, wel een uitnodiging: om te twijfelen, te denken, te dromen. Wat je in handen hebt, is iets zeldzaams: een psychoanalytische antiadviescolumn, waarin de vraag altijd belangrijker is dan het antwoord

Het orakel heeft gezegd dat Socrates de wijste mens van alle mensen is. Socrates is verbaasd en besluit samen met zijn vriend Chairefon op onderzoek uit te gaan. Hij voert gesprekken met allerlei mensen die bekendstaan om hun wijsheid. Wat denken zij dat goed leven is? Is dat zoveel mogelijk genieten?

'Het leven van de geest' is het laatste hoofdwerk van Hannah Arendt. In dit boek ontvouwt ze haar ideeën over de mogelijkheden van de menselijke geest. Ze onderscheidt drie capaciteiten die...

This book guides us through the fascinating life and writings of Marcus Aurelius, the only Roman emperor celebrated for centuries for his decency and earnest Stoic philosophy. Philosopher William O. Stephens explores Marcus’ reluctant rise to power, his marriage and his efforts to mould his son into a successor. He examines Marcus’ Stoic tenets as he describes the struggles of dealing with a fifteen-year pandemic, the betrayal of a trusted general, social upheaval centred on a new ‘superstition’ – Christianity – and how Marcus’ determination to stabilize the empire’s borders met with strife, broken treaties and protracted wars

Het oneindige is grenzeloos fascinerend. Als eindige wezens zullen we het oneindige nooit volledig kunnen vatten. Toch duikt het onderwerp telkens opnieuw op in de filosofie – we kunnen er kennelijk ook niet aan ontkomen. Filosoof Victor Gijsbers leidt de lezer langs de belangrijkste vragen over het oneindige in de wiskunde, de natuur, de werkelijkheid en het menselijk leven. Via Aristoteles, Descartes, Nietzsche en Wittgenstein leren we hoe de mens het oneindige heeft proberen te temmen, of juist als God boven zich heeft gesteld. Aan het eind van de reis komen we uit bij Kant

Wat betekent het om veroordeeld te zijn? Filosoof Sabine Wassenberg gaat in gesprek met jongeren die in detentie zaten over identiteit, straf, vergiffenis en vrije wil. Zijn ze slecht geboren, of werd hun lot bepaald door omstandigheden?Wassenberg werpt een nieuw en tegendraads licht op hoe we over daderschap en verantwoordelijkheid denken en laat zien waarom het wringt om deze jongeren zo makkelijk af te schrijven

Volgens Lode Lauwaert mogen we ons niet blindstaren op de voordelen van AI, maar ook niet op problemen rond discriminatie en privacy. Hij beroept zich daarvoor op filosofie, wetenschap en sciencefiction. Hij zoomt in op de AI-race, de geschiedenis en recente doorbraken. De rode draad is de gelijkenis tussen de wereld van AI in de eenentwintigste eeuw en de wereld ten tijde van Oppenheimer en de Koude Oorlog

In dit boek gaan Walter Breukers en Jaap Godrie op zoek naar een radicaal ander mensbeeld. Hun tocht begint in de wereld van organisaties – broedplaatsen van mechanistisch denken – en voert langs wetenschap, filosofie, kunst en geschiedenis. Zo ontstaat, laag voor laag, een hoopvol en springlevend zelfbeeld. Verwacht geen blauwdruk of kant-en-klare antwoorden, maar een boek vol onverwachte wendingen en inzichten – waarna alles een beetje is veranderd

Indrukwekkende beantwoording van de vraag: Wat is Europa? Nu de geopolitieke kaarten opnieuw worden geschud, is het hoog tijd voor een Europees zelfonderzoek. In Het continent zonder eigenschappen formuleert Peter Sloterdijk een scherpe kritiek op Europa’s identiteitscrisis. Hij ‘leest’ de wording van Europa als ware het een boek, en markeert daarbij fundamentele passages: van de wezenlijke rol van het Latijn, het imperium als bestuursmodel, de betekenis van Comenius voor de Europese cultuur als ‘lerende’ gemeenschap tot de industrialisatie als resultaat van de winning van delfstoffen